فقط نوروز را با مسلمانان مشترك دارند و بهتر بگوئيم مسلمانان با آنها شريكند ، زيرا اين جشن را از گبرها بعاريت گرفته‌اند . هرچند كه شاه ايران دين ديگرى دارد ، زردشتيان در عمل وى را فرمانرواى برحق مىدانند و به عنوان جانشين كاووس و جمشيد گراميش مىدارند . تعداد نفوس آنها طبق شمارش بين هشت تا نه هزار تن برآورد مىشود . تركمانان اندكى از مغولهاى اصيلى كه به عنوان گروگان از تركستان آورده‌اند - و از تيرهء گوكلان هستند - در تهران ديده مىشوند . اينان به داشتن رنگ زرد صورت ، استخوان پهن گونه ، پيشانى فراخ ، چشمهاى مورب كوچك و استخوان پهن بينى ، بطورى كه چشمها با آن به ظاهر در يك سطح قرار گرفته‌اند از ديگران مشخصند . ريششان كوسه است و سبيلى دراز و باريك دارند درحالىكه گونه‌هايشان به كلى از مو عارى است . به عنوان گروگان گروهى از آنان از دولت كمك‌خرج مىگيرند و گروهى نيز با ساختن اديالهاى « 13 » زيبا و كيسهء حمام گذران زندگى مىكنند . به طرز شگفت‌انگيزى زندگى آنان با اسب توأم است و علاقهء خاصى نسبت به اين حيوان ابراز مىدارند . اغلب بچه‌هاى هشت تا ده سالهء گوكلان را مىديدم كه بر پشت اسبهاى بلند تركمنى نشسته‌اند و در حين چهارنعل فوق‌العاده سريع اين سواران كوچك به گردن اسب خود مىآويزند و آن را نوازش مىكنند . بسيارى از اهالى خراسان از اختلاط با نژاد تركمن بوجود آمده‌اند و اين اختلاط براى بيننده مشخص است . مطابق با سرشمارى رسمى سال 1855 « 14 » در ايران بيست و دو هزار و چهارصد و هفتاد و پنج خانوار ، يا بهتر بگويم خيمهء ( قراچادر ) تركمن از قبايل يموت ، گوكلان و تكه وجود دارد . اينان در دشتهاى وسيع واقع در كنار رود گرگان و اترك كه به درياى خزر در - سالح جنوب شرقى - مىريزند سكنى گرفته‌اند و تا حدود بجنورد و مشهد در خراسان پراكنده‌اند . هرچند كه اسما از رعاياى اين مملكت هستند ، باز از بركت اوضاع و احوال رقت‌بار كشور يا ماليات اندكى مىدهند يا به‌كلى از پرداخت آن تحاشى دارند . بله تقريبا هر روز ثروت مملكت را غارت مىكنند و مردم را به اسارت مىگيرند و آنان را به عنوان غلام به خيوه و بخارا مىبرند و مىفروشند . هرگاه حكام استرآباد و مشهد نيرومند باشند آن وقت به غارت طوايف و قبايل مىپردازند و دست به چپاول رعايا مىزنند و غلامان و اسبانى را كه به غنيمت گرفته‌اند به عنوان پيشكش به خدمت شاه مىفرستند . اين نوع غارتگرى اخير در چند سال پيش در حين حكومت جعفر قلى خان بجنوردى كه حاكم نيرومند استرآباد بود رخ داد ؛ وى حتى قبيلهء گوكلان را مجبور كرد كه براى لشكركشى به

--> ( 13 ) . جل اسب ( 14 ) . برابر با 2 - 1271 ه . ق . - م .